Dijital çağda ebeveyn olmak, çocuğun ekran başında ne kadar kaldığı kadar ekranda ne yaptığına da bakmayı gerektirir. Bir arkadaşıyla ödev hazırlamak ve yatmadan önce art arda video izlemek aynı süreyi alsa bile aile için farklı kararlar gerektirir. Bir haftalık aile medya planına en çok aksayan rutinden başlayabilirsiniz.
Ekranın günlük yaşamda tuttuğu yer
Amerikan Pediatri Akademisinin beş boyutlu yaklaşımı çocuğun gelişim düzeyini, içeriği, ekranın sakinleşmedeki rolünü, başka etkinliklerin yerini alıp almadığını ve aile içi iletişimi birlikte ele alır. Örneğin oyun yüzünden yatış sürekli gecikiyorsa önce akşam geçişini düzenleyin. Rahatsız edici mesaj geliyorsa kullanım süresini konuşmadan önce güvenliği ele alın.
Birlikte bakma ve güvenlik
İlkokulda bir video veya oyunu birlikte açıp reklam ile içeriğin nerede ayrıldığını gösterin. Ortaokulda çocuğun kendi hesabındaki paylaşım ve mesaj ayarlarını size anlatmasına fırsat verin. Uygulamanın yaş koşullarına birlikte bakın. Tanımadığı biri fotoğraf ya da konum istediğinde cevap vermeden güvendiği bir yetişkine haber verebileceğini önceden konuşun. Yardım istediğinde önce yaşadığı durumu dinleyin ve gerekli güvenlik adımlarını birlikte seçin.
Bir haftalık aile medya planı
Örnek bir evde on iki yaşındaki Deniz, arkadaşlarıyla oyunu bıraktığında takımını yarı yolda bırakmaktan çekiniyor. Ebeveyni, “Sabah uyanmak zorlaşıyor. Arkadaşlarına çıkacağın saati baştan söyleyip okul akşamları son oyunu daha erken açmayı dener misin?” diye soruyor. Deniz’in gerekçesi duyuluyor ve uyku için konan sınır uygulanabilir bir davranışa dönüşüyor.
- Korunacak zaman. Okul akşamı yatmadan önce hazırlık yapmak ve sakinleşmek için vakit bırakılır.
- Çocuğun adımı. Son oyuna girmeden önce arkadaşlarına çıkış saatini söyler.
- Yetişkinin adımı. Kendi bildirimlerini kapatır ve geçişte bir kez hatırlatır.
- Gözden geçirme. Pazar günü hangi akşamlarda planın işlediğini ve engelin ne olduğunu konuşurlar. Oyun süresi öngörülemiyorsa son oyuna başlama saati yeniden seçilir.
Kuralın istisnaları
Okul ödevi, aileyle görüntülü görüşme ve eğlence için aynı düzeni uygulamak gerekmeyebilir. İstisnayı baştan adlandırın ve süresini belirleyin. Ekran çoğu akşam tek sakinleşme yolu hâline geldiyse, çocuğun sevdiği bir ekran dışı seçeneği sakin bir zamanda birlikte deneyin.
İlgili yazı Ebeveynlere yönelik rehberler.
Kaynak
American Academy of Pediatrics – Medya kullanımının beş boyutu.
