Rehber öğretmenin görevleri, okulun rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerini planlama, uygulama, değerlendirme ve gerekli iş birliğini yürütme çevresinde düzenlenir. Rehber öğretmen/psikolojik danışman ile sınıf rehber öğretmeni aynı görevi üstlenmez. Okuldaki bir iş talebini değerlendirirken hizmetin amacına, ilgili yönetmelik maddesine ve uygulayıcının mesleki yeterliğine birlikte bakmak gerekir.
İş taleplerini değerlendirme sorularına geçin.
Görevleri hangi yönetmelik belirler?
Temel metin, 14 Ağustos 2020 tarihli ve 31213 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliğidir. Rehber öğretmen/psikolojik danışmanın görevleri 21, diğer görevler 22, sınıf rehber öğretmeninin görevleri 23. maddede ele alınır. Madde 6 gelişim alanlarını, madde 7 ise kademelere göre hizmet çerçevesini açıklar; bunlar doğrudan görev listesinin madde numaraları yerine kullanılmamalıdır.
Mevzuat Bilgi Sistemi kaydı ile ilgili kurum düzenlemeleri, somut görevlendirmede ayrıca kontrol edilmelidir. Aşağıdaki tablo görev alanlarını anlamaya yardım eder; tek bir hükümden bütün idari görevlendirmeler için sonuç çıkarmaz.
Görev alanı ve sorumluluk tablosu
| İş | Rehber öğretmen/psikolojik danışman | Dayanak ve sınır |
|---|---|---|
| Gelişimsel ve önleyici hizmetler | Özel bilgi gerektiren etkinlik, bireyi tanıma, bilgi verme, yöneltme ve izleme çalışmaları. | 21/2. Her sınıf etkinliğini aynı kişinin yapacağı anlamına gelmez. |
| Bireysel ve grupla psikolojik danışma | Formasyonu uygun olanlar tarafından yürütülür. | 21/3-a. Sınıf rehberliği ile danışma grubunu ayırın. |
| Psikososyal destek ve sevk | Zorlu yaşam olaylarında destek; müdahale alanı veya yeterliği dışındaki ihtiyacı uygun uzman ve kurumlara yönlendirme. | 21/3-b ve c. Her ihtiyacı okul içinde çözme yükümlülüğü değildir. |
| Müşavirlik ve program yönetimi | Öğretmen, veli ve yöneticiyle çalışma; okul programı, haftalık plan, kayıt ve değerlendirme. | 21/4. İş birliği, kişisel danışma kayıtlarını sınıfla paylaşmayı gerektirmez. |
| Sınıf rehberlik planı ve etkinlikleri | Sınıf rehber öğretmenine müşavirlik eder; kendi uzmanlık gerektiren görevlerini yürütür. | 21/2-a, 21/4-a ve 23/1-a,b. Sınıf rehber öğretmeninin ayrı plan ve uygulama görevi vardır. |
| Merkezî sınav, belleticilik ve nöbet | Merkezî sınavda görev alabilir; istemesi hâlinde belleticilik yapabilir. Nöbet görevi verilemez. | 22/1. Bu üç durumun koşulları birbirine taşınmaz. |
Program, kayıt ve kasım ayındaki risk haritası
Madde 21/4-b, okul programının ekim ayının ilk haftasına kadar e-Rehberlik üzerinden hazırlanmasını; haftalık programı, çalışmalara ilişkin kayıtları ve yıl sonu değerlendirmesini düzenler. Aynı bentte, sınıf rehber öğretmenlerinden kasım ayında iletilen verilerin birleştirilerek okul risk haritasının hazırlanması da yer alır. Sınıf rehber öğretmeninin ilgili verileri iletme görevi 23/1-d’dedir.
Bu iş bölümünü günlük çalışmaya çevirirken okul yönetimiyle teslim yolunu ve sorumluları netleştirin. Örneğin eksik bir sınıf kaydı için sınıf öğretmeninden gerekli bilginin kurumun belirlediği yolla iletilmesini isteyin. Danışma görüşmesinin ayrıntılı içeriğini, sırf bir tabloyu doldurmak için genel erişime açık dosyaya taşımayın. Yönetmelik metni, kullanılacak her yerel formun bütün veri alanlarını kendiliğinden zorunlu kılmaz.
Bir iş talebini değerlendirmek için altı soru
- İstenen iş somut olarak nedir; hangi öğrenci ihtiyacına veya rehberlik hizmetine yöneliktir?
- İlgili madde, bendin koşulu ve sorumlu rol hangisidir?
- Bu iş özel uygulama eğitimi veya ayrı bir yetkinlik gerektiriyor mu?
- Planlanan görüşmeleri ve öğrenciye erişimi nasıl etkileyecek?
- Hangi bilgi gerekli; kim görecek ve hangi usulle saklanacak?
- Belirsizlik varsa hangi kurumdan yazılı açıklama istenecek?
Örnek bir okul görüşmesinde “Sınıf etkinliklerini siz yapın” talebi geldiğini düşünelim. “Hangi sınıfın hangi kazanımı için görev planlıyoruz? Uzmanlık gerektiren etkinliği ben üstleneyim; sınıf rehber öğretmeninin uygulamasını da 23. maddeye göre birlikte planlayalım” denebilir. Buradaki amaç görevden kaçınmak değil, uygulama sorumluluğunu doğru kurmaktır.
Özel okulda ve idari taleplerde nasıl ilerlenir?
Yönetmeliğin 15. maddesi rehberlik ve psikolojik danışma servisinin resmî ve özel eğitim kurumlarında kurulmasını düzenler. Bir okul türündeki bütün uygulamalar hakkında “görevler suistimal ediliyor” gibi veri gerektiren bir genelleme yapılamaz. Somut bir talebi, yazılı içeriği ve uygulanacak mevzuat çerçevesinde değerlendirin.
Madde 21/4-f’deki “diğer görevler” ifadesi rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleriyle ilişkilidir. Bu ifadeyi bütün idari işlere sınırsız dayanak gibi okumayın. Öte yandan bu yönetmelikten, rehberlik alanı mezunu bir kişinin hiçbir koşulda yöneticilik yapamayacağı sonucu da çıkarılamaz; yönetici görevlendirmesi ayrı düzenleme ve somut koşulları gerektirir. Uyuşmazlıkta istenen işi ve gerekçeyi kayda alıp yetkili kurumdan yazılı açıklama alın.
Öğrenciye verilen desteği izlemek
Örneğin ders çalışmaya başlayamayan bir öğrenci için görüşme planlandıysa, sonraki adımı “motivasyonu artırılacak” diye bırakmayın. Öğrencinin hangi ders görevine, hangi destekle başlayacağını ve tekrar ne zaman konuşulacağını belirleyin. Yoğun veya süregelen bir güçlük, mesleki yeterlik ve okulun müdahale alanı dışında kalıyorsa sevk yolunu görüşün. Sınıf etkinliğine ihtiyaç varsa atölye türlerini karşılaştıran rehberden, süreç adımı için SMART hedef örneğinden yararlanabilirsiniz.
Kaynaklar
- Millî Eğitim Bakanlığı (2020). Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği, özellikle madde 15 ve 21–23. MEB bünyesindeki metin; erişim: 25 Ekim 2026.
