Üçüncü sınıfta zamanı planlama etkinliği yaparken çocuklardan bir günü dakika dakika doldurmalarını istemek yerine, okuldan sonraki birkaç saati birlikte düşünmek daha anlaşılır bir başlangıçtır. Öğrenciler önce dinlenme, oyun ve sorumluluklarını ayırt eder. Ardından kendi günlerine uyan kısa bir akış hazırlar. Ortaya çıkan plan, yetişkinin çocuğa verdiği bir görev listesi değil, çocukla konuşmak için bir taslaktır.
Çalışmaya nasıl hazırlanılır?
Bir ders saatinin yaklaşık 25–30 dakikasını ayırabilirsiniz. Renkli üç kart, kalem ve aşağıdaki tablo yeterli. Kartlara “yapmam gereken”, “ihtiyacım olan” ve “keyif aldığım” yazın. Önce kendi sınıfınızın günlük düzenini düşünün: servisle geç gelen, okuldan sonra bakım veren bir yakının yanında kalan veya evde kardeşine yardım eden öğrencinin zamanı aynı olmayacaktır. Kimsenin ev düzenini sınıf önünde açıklaması gerekmez.
MEB’in üçüncü sınıf Sınıf Rehberlik Etkinlikleri kitabındaki “Zamanımı Planlıyorum” çalışması, zamanı ihtiyaçlar ve sorumluluklar çerçevesinde planlama kazanımına yöneliktir (s. 481–483). Buradaki okul sonrası çizelgesi, kitapta yer alan 24 saatlik çalışma yaprağının kopyası değildir; daha kısa bir konuşma örneğidir.
Üçüncü sınıfta zamanı planlama etkinliği
Tahtaya kurgu bir gün yazın: “Ece okuldan dönüyor. Bir ödevi var; biraz dinlenmek ve arkadaşıyla oynamak istiyor.” Çocuklardan önce her işin süresini hesaplamalarını istemeyin. “Ece eve gelince neye ihtiyaç duyabilir?”, “Bugün hangi işi tamamlaması gerekir?”, “Oyun için ne zaman yer açabilir?” sorularıyla üç kartı tahtada gruplayın. Aynı etkinliğin hem ihtiyaç hem keyif olabileceğini kabul edin; kartlar kesin sınıflandırma testi değildir.
Ardından bir sıra deneyin: eve gelme ve dinlenme, yapılacak küçük iş, oyun veya serbest zaman, akşam hazırlığı. Bu sıra her öğrenci için doğru olmak zorunda değil. Çocuklara “Hangisini değiştirmek istersin, neden?” diye sorun. Örneğin uzun yolculuktan sonra hemen ödeve başlamakta zorlanan biri dinlenmeyi öne alabilir. Ödev için gereken malzemeyi okulda unuttuysa çizelgeye “Öğretmenime soracağım” adımını koyabilir.
Okul sonrası günüm çizelgesi
Öğrenci bu dört satırı kendi gününe göre doldursun. Saat yazamıyorsa “okuldan gelince”, “yemekten önce” gibi işaretler kullansın. Bir satırı boş bırakmak da mümkündür; tablo bir performans değerlendirmesi değildir.
| Günümdeki sıra | Ne yapacağım? | Bunun için neye ihtiyacım var? | Plan değişirse kime söylerim? |
|---|---|---|---|
| Okuldan sonra | ____ | ____ | ____ |
| Bir sonraki bölüm | ____ | ____ | ____ |
| Oyun / dinlenme zamanı | ____ | ____ | ____ |
| Akşam hazırlığı | ____ | ____ | ____ |
Örnek: “Eve gelince biraz dinleneceğim. Sonra okuma ödevimin ilk sayfasını yapacağım. Takılırsam sorumu işaretleyip ertesi gün öğretmenime soracağım. Ardından dışarıda oyun için zaman ayıracağım.” Bu, her çocuğa uygulanacak süre reçetesi değildir. Öğrenci kendi gününü yazarken yemek, ulaşım, bakım ve uyku gibi ihtiyaçları da görünür kılmalıdır.
Ev ve sınıf koşullarına göre uyarlama
Çizelgeyi eve götürmeden önce velilere amacını bir cümleyle anlatın: Çocuğun okul sonrası akışını birlikte konuşacaklar, her kutuyu yetişkin doldurmayacak. Evde çalışmak için ayrı masa veya sessiz oda bulunmayabilir; bu koşulu isteksizlik diye yorumlamayın. Okulda yararlanılabilecek uygun bir alan varsa bunu aileyle konuşabilirsiniz. Görsel işaretlere ihtiyaç duyan öğrenci sözcük yerine küçük resimler çizebilir.
Ertesi hafta öğrencilerden “Planımda işe yarayan bir şey” ve “Değiştirmek istediğim bir şey” söylemelerini isteyin. Kişisel aile düzenlerini paylaşmaları gerekmez. Çanta hazırlığı gibi tek bir sorumluluğa odaklanmak gerekiyorsa okul çantası hazırlama çizelgesi ayrı bir örnek sunar; bu çalışma ise günün tamamındaki ihtiyaçları ve sorumlulukları birlikte görmeye yarar.
Kaynak
- Millî Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. İlkokul Sınıf Rehberlik Etkinlikleri, 3. sınıf “Zamanımı Planlıyorum”, s. 481–483.
