25 Kasım sınıf etkinliği planlarken öğrencilerden kişisel bir şiddet ya da ayrımcılık yaşantısını anlatmalarını istemek gerekmez. Lise öğrencileri, kurgu durumlar üzerinden okulda kime ve nasıl başvurabileceklerini çalışabilir. Aşağıdaki 30 dakikalık etkinlik, öğrencilerin kendi okulunda gerçekten var olan destek kişilerini tanımasını ve yardım isteme cümlesi kurmasını hedefler.
Birleşmiş Milletler Kadın Birimi, 2026’daki 16 Günlük Aktivizm kampanyasını 25 Kasım–10 Aralık tarihleri için duyurdu. UNESCO’nun okul temelli toplumsal cinsiyete dayalı şiddet rehberi ise güvenli ve erişilebilir bildirim yolları, destek ve yönlendirme yapılarını birlikte ele alıyor. Sınıf etkinliği bu sistemlerin yerini tutmaz; öğrencilerin okulda mevcut olan güvenilir başvuru yolunu tanımasına yardım eder.
Etkinliğin amacı ve güvenlik sınırları
Hedef grup: Lise öğrencileri. Süre: Yaklaşık 30 dakika. Hazırlık: Tahta, not kâğıtları ve okulda gerçekten görev yapan yetişkinlerin güncel listesi. Uygulamadan önce okul yönetimi ve rehberlik servisiyle başvuru yolunu, sorumlu kişileri ve acil durumda izlenecek kurumsal süreci doğrulayın.
Öğrencilerden kendi yaşantılarını, aile bilgilerini veya bir arkadaşlarının başından geçenleri sınıfta anlatmaları istenmez. Rol canlandırmada şiddet sahnesi kurulmaz; grafik ayrıntı, gerçek isim, suçlanan kişi veya tanınabilir vaka kullanılmaz. Katılmak istemeyen öğrenci yazılı gözlemci olabilir. Bir öğrenci kendiliğinden kişisel bir açıklama yaparsa etkinliği durdurup sınıf önünde ayrıntı sormayın; öğrenciyi uygun yetişkine eşlik ederek yönlendirin ve okulun yürürlükteki koruma/bildirim sürecini izleyin. Güvenliğin nasıl sağlanacağı belirsizse bu etkinliği uygulamadan önce okul yönetimiyle netleştirin.
Destek haritası etkinliği
| Dakika | Öğretmen/PDR uzmanı | Öğrenci ürünü | Kolaylaştırıcı notu |
|---|---|---|---|
| 0–4 | Amaç ve sınırları açıklar: “Bugün kişisel öykü paylaşmayacağız; okulda yardım isteme yolunu öğreneceğiz.” | Katılım seçeneğini belirler: konuşma, yazma veya gözlem | Pas geçme seçeneği görünür ve cezasız olmalı. |
| 4–9 | Tahtaya yalnız kurgu bir durum yazar: “Bir öğrenci, sınıf sohbetinde kendisini rahatsız eden bir mesaj görüyor ve ne yapacağını bilmiyor.” | Durumda güvenli ilk adımı seçer | İçeriği ayrıntılandırmayın; öğrencilerden benzer olay anlatmasını istemeyin. |
| 9–16 | Okulun doğrulanmış destek kişilerini ve ulaşma biçimini gösterir | “Kime ulaşırım? Nerede bulurum? İlk cümlem ne olabilir?” alanlarını doldurur | İsim/oda bilgisi güncel değilse etkinlikten önce doğrulayın. |
| 16–23 | İki kurgu yardım isteme cümlesi örnekler | Bir cümle seçer veya kendisi yazar | Örnekler açıklama yapmaya zorlamaz: “Bir konuda desteğe ihtiyacım var. Sizinle özel konuşabilir miyim?” |
| 23–27 | “Yetişkin müsait değilse ne yaparım?” sorusuyla yedek yolu çalıştırır | İkinci güvenilir yetişkin veya okulun doğrulanmış yönlendirme yolunu yazar | Acil destek bilgisi gerekiyorsa okulun güncel resmî prosedürünü kullanın; numara uydurmayın. |
| 27–30 | Anonim olmayan kişisel açıklama istemeden öğrenmeyi değerlendirir | Çıkış notu: “Yardım istemenin ilk adımı…” | Notları sınıf içinde okutmayın; saklama ve imha usulünü okul kuralına göre belirleyin. |
Kurgu örnek: Öğrenci, “Bir konuda desteğe ihtiyacım var. Sizinle özel konuşabilir miyim?” cümlesini seçer. Öğretmen, “Evet; şimdi uygun değilsem bugün hangi saatte görüşebileceğimizi söyleyeyim” diye yanıt verir. Öğrencinin gerçek bir olayı açıklaması gerekmez; çalışılan beceri, güvenilir yetişkine erişme ve ilk cümleyi kurmadır.
Okula göre uyarlama
Öğrencilerin erişim ihtiyacına göre cümleleri yazılı, sözlü, görsel destekli veya bireysel yanıt biçiminde sunun. Destek kişisinin adı, görevi ya da erişim saati değişebileceği için eski bir pano veya internet listesini doğrudan kullanmayın. Okulda belirlenmiş bir başvuru kişisi ya da süreç yoksa bunu öğrencilere varmış gibi göstermeyin; önce yönetim ve rehberlik servisiyle tamamlayın.
UNESCO rehberi bildirim mekanizmalarının çocuklar için erişilebilir, güvenli ve gizliliği gözeten biçimde tasarlanmasını; ciddi olaylarda uygun destek ve yönlendirme bağlantısının önceden düşünülmesini öneriyor. Bu nedenle etkinliğin çıktısı yalnızca bir afiş değil, öğrencinin erişebildiği gerçek okul yolu olmalıdır. Rehberdeki uluslararası örnekler Türkiye’deki güncel mevzuatın veya okulun resmî sürecinin yerine geçmez.
Etkinlik sonrası kısa değerlendirme
- Öğrenci, okulunda başvurabileceği en az bir yetişkini ve erişim yolunu doğru gösterebiliyor mu?
- Bir yetişkin hemen uygun değilse doğrulanmış yedek yol biliniyor mu?
- Etkinlikte kişisel açıklama baskısı veya öğrenciyi tanınabilir kılan bir ayrıntı ortaya çıktı mı?
İlk iki soruda belirsizlik varsa, öğrencilerden daha fazla paylaşım istemek yerine okulun destek yolunu anlaşılır ve erişilebilir hâle getirin. Son soruda risk gözlenirse etkinliği durdurup okulun koruma ve yönlendirme sürecine başvurun.











