Yeni bir sınıfa katılan çocuk için günün alışılmış düzenini öğrenmek de arkadaşlarının arasına girmek de zaman alabilir. İlkokulda yeni öğrenciyi karşılama etkinliği, sınıfın bu sürece nasıl eşlik edebileceğini konuşmak için uygulanabilir. Yaklaşık 20 dakikalık çalışmada öğrenciler selam verme, yer gösterme ve yardım teklif etme örneklerini dener.
Etkinliği sınıf öğretmeni ile rehberlik öğretmeni birlikte planlayabilir. Yeni öğrenciye önceden nasıl katılmak istediğini sorun; isterse konuşmaları dinleyebilir. Çalışmanın odağı çocuğun kendini tanıtması değil, sınıfın günlük karşılaması olsun.
Etkinlik, Millî Eğitim Bakanlığının 2026–2027 rehberlik çalışmalarındaki “Selamlaşma” genel hedefi ile ilişkilendirilebilir. Buradaki süreler ve karşılama kartı, sınıfınıza göre düzenleyebileceğiniz etkinlik örnekleridir.
Yeni öğrenciyi karşılama etkinliğinin hazırlığı
| Kademe | İlkokul 2–4. sınıf; 1. sınıfta yönergeler sözlü ve görsel verilir. |
|---|---|
| Amaç | Sınıfa katılan bir arkadaş için saygılı, seçime alan bırakan karşılama davranışları belirlemek. |
| Süre | 20 dakika: 3 + 4 + 6 + 4 + 3. |
| Düzen | Önce bireysel düşünme, sonra ikili konuşma, ardından sınıf ortak kararı. |
| Materyal | Tahta, dört boş kart veya kâğıt, kalem; aşağıdaki karşılama kartı. |
| Ön koşul | Yeni öğrencinin adının nasıl söylendiği ve etkinliğe nasıl katılmak istediği önceden kendisine sorulur. |
Çocuğun taşınma nedeni, aile durumu veya önceki okuluna ilişkin özel bilgiler sınıf önünde sorulmamalıdır. Etkinlikte bütün öğrenciler konuşma, çizim veya dinleme yoluyla katılabilir; paylaşmak istemedikleri bir konuyu açıklamaları gerekmez.
Yaklaşık 20 dakikalık sınıf çalışması
1. Konuşmaya başlama — 3 dakika
“Sınıfımıza yeni katılan bir arkadaşımız olduğunda ona nasıl yardımcı olabiliriz?” sorusuyla başlayabilirsiniz. Ardından “Nasıl selam verebiliriz?” ve “Bir şeye ihtiyaç duyduğunda ne söyleyebiliriz?” sorularını tahtaya yazın. Öğrencilerin kendi önerilerini dinleyin.
2. Karşılama biçimleri — 4 dakika
Öğrenciler merhaba deme, el sallama, gülümseme veya yer gösterme gibi bir karşılama biçimi düşünsün. Sonra “Yeni bir yerde bana yardımcı olabilecek bir davranış…” cümlesini tamamlasın. Yazmakta zorlananlar çizebilir veya sözlü anlatabilir. Sarılma ve başka fiziksel temasları herkesin istediği varsayımıyla önermeyin.
3. İkili konuşma denemesi — 6 dakika
İkili konuşmada bir öğrenci “Merhaba, istersen birlikte sınıfı gezebiliriz” diyebilir. Diğeri “Evet, sevinirim” ya da “Teşekkür ederim, önce biraz bakmak istiyorum” yanıtını denesin. Sonra roller değişsin. Bir teklifi kabul etmeme hakkını konuşun. Yeni öğrenci isterse izleyebilir veya öğretmenle çalışabilir.
4. Sınıfın karşılama önerileri — 4 dakika
Karşılama kartındaki dört başlığı tahtaya yazın ve her biri için sınıftan öneri alın. Örneğin “Herkesle arkadaş oluruz” yerine “Teneffüste oyuna katılmak ister misin diye sorarız” cümlesi, çocukların ne yapabileceklerini daha açık anlatır. Önerileri güvenli ve kapsayıcı bir sınıf ortamına uygunluk açısından değerlendirin.
5. Kapanış — 3 dakika
Kapanışta “Yarın bir arkadaşımızı karşılarken ne yapabiliriz?” diye sorun. Öğrenciler sözlü veya yazılı yanıt verebilir. Sonraki günlerde yeni öğrenciyle kısa bir bireysel konuşma yapın: “Sınıfta sana yardımcı olmamızı istediğin bir şey var mı?” Yanıtını izni olmadan sınıfla paylaşmayın.
Sınıf karşılama kartı
Karşılama kartını sınıfın önerileriyle doldurabilirsiniz. Tablodaki cümleler yalnız örnektir; çocukların kullandığı anlaşılır ifadeleri tercih edin. Kart, sınıfa sonradan katılan bir arkadaşın yanı sıra günlük selamlaşmalarda da kullanılabilir.
| Davranış | Sınıfımızın cümlesi | Olası örnek |
|---|---|---|
| Selam verirken | …………………… | “Merhaba. Ben …” |
| Alan açarken | …………………… | “İstersen yanımıza oturabilirsin.” |
| Yardım teklif ederken | …………………… | “İstersen kütüphaneyi gösterebilirim.” |
| Tercihe saygı duyarken | …………………… | “Şimdi istemiyorsan sorun değil.” |
Yeni öğrenciyi sürekli ayrı bir konumda gösterecek bir pano hazırlamak yerine, karşılama davranışlarını sınıfın ortak alışkanlıkları içinde sürdürün. Gönüllü öğrenciler okulun yerlerini göstermede yardımcı olabilir; bu desteği dönüşümlü ve sınırlı tutun. Çocuğun uyumunu izleme sorumluluğu yetişkinlerdedir.
Sınıfın ihtiyaçlarına göre düzenleme
- Kalabalık sınıf: İkili denemeyi aynı anda yaptırın; yalnız üç gönüllü örneği sınıfla duyun. Tek tek herkesi konuşturmak süreyi ve görünürlük baskısını artırır.
- Okuma güçlüğü veya Türkçeye yeni alışma: Cümleleri öğretmen seslendirsin, yazı yerine basit çizim ya da jest seçeneği sunsun. Çocuğun dilini veya geçmişini akranların önünde açıklamayın.
- Sınıfta zaten dışlanma varsa: Etkinliği tek başına çözüm gibi kullanmayın. Somut olayları okulun güvenli ortam ve rehberlik süreci içinde ayrıca ele alın. “Arkadaş olmalısınız” baskısı kurmayın.
- Yeni öğrenci o gün yoksa: Etkinliği genel “sınıfa biri katıldığında” senaryosuyla yapın. Belli bir öğrencinin mahremiyetine dayandırmayın.
Karşılama çalışmasının ardından sınıfın günlük ilişkilerini izlemeye devam edin. İlk gün konuşmaya katılmayan bir öğrenciye sonraki günlerde de uygun katılım fırsatları sunabilirsiniz.
Öğrencinin yetişkinler ve akranlar tarafından desteklendiğini hissetmesi CDC’nin okul bağlılığı rehberinde ele alınır. Birbirini tanıma ve birlikte çalışma fırsatları için akran ilişkilerine ilişkin sınıf önerileri de incelenebilir.
Bu etkinliği bir kez yaptıktan sonra sınıfın bütün ilişkilerinin değişmesini beklemeyin. Karşılama davranışlarının teneffüste, grup çalışmasında ve günlük yardımlaşmada sürüp sürmediğine bakın.
İlk haftanın gözlemleri
İlk hafta üç noktayı gözleyebilirsiniz: Çocuk sınıfın işleyişiyle ilgili kime soru sorabileceğini biliyor mu? Oyun ve grup çalışmasına davet ediliyor mu? Bir teklifi kabul etmek istemediğinde tercihi karşılanıyor mu? Bu gözlemler, sınıf ortamında hangi düzenlemeye ihtiyaç olduğunu düşünmenize yardımcı olur.
Öğrenci belirgin biçimde yalnızlaşıyor, dışlanıyor veya okula gelmekte zorlanıyorsa öğrenci ve aileyle uygun görüşmeler planlayın; rehberlik servisiyle birlikte çalışın. CDC’nin öğretmen desteği önerileri içinde yer alan bireysel yoklama önerileri de günlük iletişimi düzenlerken incelenebilir.
Tüm sınıfın birbirini tanıması için sınıf içi tanışma oyunları kullanılabilir. Ortaokul uyum etkinlikleri içindeki fikirler ise ilkokulda uygulanacaksa yaş grubuna göre yeniden düzenlenmelidir. Seçeceğiniz etkinliği çocuğun katılım tercihine ve sınıfın ihtiyacına göre değerlendirin.
