Ortaokulda Yardım İsteme Becerisi: 20 Dakikalık Rehberlik Etkinliği

Bazı öğrenciler anlamadıkları bir soruyu sormak için bile uzun süre bekler. Teneffüste yaşadıkları bir güçlüğü anlatmak ise daha da zor gelebilir. Ortaokulda yardım isteme becerisi üzerinde çalışırken öğrencinin ne söyleyebileceğini, kime başvurabileceğini ve o kişiye nasıl ulaşacağını birlikte ele almak gerekir. Yaklaşık 20 dakikalık bu etkinlik, rehberlik saatinde örnek konuşmalar üzerinden uygulanabilir.

Etkinlik için hazırlık

• Kademe: 5–8. sınıf. Beşinci sınıfta okul içindeki kişileri ve yerleri tanımaya daha fazla zaman ayırabilirsiniz.
• Amaç: Öğrencinin zorlandığı durumu kısaca anlatması, belirli bir destek istemesi ve ilk kişi müsait değilse başka bir yetişkine ulaşmayı planlaması.
• Süre: 20 dakika; kalabalık sınıfta prova için ek beş dakika ayırabilirsiniz.
• Malzeme: Tahta, kalem ve aşağıdaki kartın deftere kopyalanmış hâli.

Etkinlikten önce okulunuzdaki başvuru yollarını gözden geçirin. Öğrenciler rehberlik servisine nasıl ulaşabiliyor? Görüşmek istedikleri öğretmen müsait olmadığında kime başvurabilirler? Vereceğiniz örneklerin okulun günlük işleyişine uyması, çalışmanın sınıf dışına taşınabilmesi için önemlidir.

Yardım istemek, ilişki becerileri arasında yer alır. Öğrencinin örnek bir konuşmayı dinlemesi ve ardından kendisinin denemesi için zaman ayırabilirsiniz; sosyal-duygusal beceri öğretimi rehberi de bu tür uygulamalara yer verir. Burada önerilen konuşmalar, sınıfınıza göre uyarlayabileceğiniz etkinlik örnekleridir.

Yardım istemeyi birlikte çalışmak

Konuşmaya nasıl başlanır? — 3 dakika

Tahtaya “Birine yaklaşacağım ama ne söyleyeceğimi bilmiyorum” yazabilirsiniz. “Sizce bu konuşma nasıl başlayabilir?” sorusuyla birkaç öneri alın. Örnek bir durum üzerinde kalın; öğrencilerin kendi güçlüklerini sınıf önünde anlatması gerekmez.

Yönergeniz kısa olabilir: “Bugün bir konuda yardım isterken nasıl konuşabileceğimizi deneyeceğiz. İsterseniz konuşmayı canlandırabilir, cümlenizi yazabilir ya da arkadaşınızı dinleyebilirsiniz.”

Örnek bir yardım cümlesi — 4 dakika

Tahtada üç noktayı gösterin: Ne oldu? Nerede zorlandım? Nasıl bir yardıma ihtiyacım var? Ardından bir örnek verin: “Ödevin ikinci sorusunu iki kez okudum. Nereden başlayacağımı bulamadım. İlk adımı birlikte konuşabilir miyiz?”

Öğrencilerle birlikte cümledeki durumu ve destek isteğini bulun. Sonra “Yapamadım” diyen bir öğrencinin konuşmasını nasıl sürdürebileceğini düşünün. Burada beklenen kusursuz bir ifade değildir. “Biraz konuşabilir miyiz?” demek ya da yazdığı kısa bir notu öğretmenine vermek de uygun bir başlangıçtır.

İkili konuşma çalışması — 6 dakika

Öğrenciler ikili çalışabilir; tek başına yazmak isteyenler de aynı örneklerden birini seçebilir. Aşağıdaki durumları kullanırken gerçek öğrenci adlarına yer vermeyin.

İlk turda bir öğrenci yardım isteyen kişiyi, diğeri dinleyeni canlandırsın. Dinleyen öğrenci “Şunu anlamaya çalışıyorsun, doğru mu?” diyerek duyduğunu özetleyebilir. Sonra roller değişsin. Konuşmanın sonunda, dinleyen kişinin nasıl bir yardım istendiğini anlayıp anlamadığını birlikte değerlendirin.

Öğretmen o anda müsait değilse — 4 dakika

İkinci turda durumu biraz değiştirin: “Öğretmenin şu anda başka bir öğrenciyle görüşüyor.” Öğrenciler bu kez uygun bir zaman sormayı denesin. “Sizinle bugün konuşmak istiyorum. Ne zaman gelebilirim?” cümlesi üzerinde çalışabilirsiniz. Ardından okulda ulaşabilecekleri başka bir yetişkini düşünmelerini isteyin.

Öğrencinin zarar gördüğü, tehdit edildiği veya kendini güvende hissetmediği durumlarda görüşmek için uygun bir zamanı beklemesi gerekmez. Bu ayrımı açıkça anlatın: “Güvenliğinle ilgili bir durum varsa hemen bir yetişkine haber ver. İlk kişiye ulaşamazsan başka bir öğretmenden yardım iste.” Okulunuzdaki başvuru yolunu da belirtin.

Okulda kimden yardım isteyebilirim? — 3 dakika

Çalışma kâğıdının son iki satırına okulda görüşebilecekleri kişileri ve onlara nerede ulaşabileceklerini yazmalarını isteyin. Öğrenciler kendi kâğıtlarını saklayabilir. Etkinlik sonunda bu başvuru yollarının herkes için anlaşılır olup olmadığını kontrol edin.

Yardım isteme çalışma kâğıdı

Örnek bir yanıt şöyle olabilir: “Grup ödevindeki görevimi anlamadım. Sunum hazırlamam mı, kaynak bulmam mı gerektiğini bilmiyorum. Görevimi bir kez daha açıklayabilir misiniz?” Bu cümlede öğrenci hem zorlandığı noktayı hem de istediği desteği anlatıyor.

Farklı katılım ihtiyaçları

Konuşmaya başlamakta zorlanan bir öğrenci, cümlesini önceden yazıp okuyabilir veya bir arkadaşıyla birlikte öğretmenine yaklaşabilir. Okuma ve yazmada desteğe ihtiyaç duyan öğrenciler için iki kısa başlangıç cümlesi hazırlayabilirsiniz. Türkçeyi yeni öğrenen bir öğrencinin çizim, işaret veya bildiği sözcüklerle anlatmaya başlamasına da alan açın.

Öğrenci etkinlik sırasında gerçek bir güçlüğünü paylaşırsa konuşmayı sınıf önünde ayrıntılandırmayın. “Bunu seninle ayrıca konuşalım” diyerek uygun bir görüşme zamanı belirleyin. Acil güvenlik ihtiyacı varsa gerekli desteği hemen sağlayın.

Etkinlikten sonraki hafta

Kapanışta “Bir konuda yardım isteyeceğin zaman konuşmaya nasıl başlayabilirsin?” diye sorabilirsiniz. Yanıtları notlandırmak yerine, öğrencilerin başlayabilecekleri bir cümle bulup bulmadığına bakın. Bir hafta sonra kısa bir hatırlatma yaparak öğretmenlere ulaşma konusunda yaşanan bir güçlük olup olmadığını öğrenin.

Bu çalışmayı ortaokul iletişim atölyelerinde bulunan dinleme örnekleriyle sürdürebilirsiniz. Sonraki uygulamada yardım isteyen kişinin konuşmasına olduğu kadar, onu dinleyen kişinin yanıtına da yer verin. Öğrenciye “Seni dinliyorum” diyebilen ve gerektiğinde başka bir yetişkine ulaşmasına yardımcı olan bir okul ortamı, öğrettiğiniz başvuru yolunun tamamlayıcısıdır.

Kaynaklar

• CASEL, What Is the CASEL Framework?, “Relationship Skills” bölümü. Erişim: 29 Eylül 2026.
• CASEL Schoolguide, Explicit SEL Instruction. Erişim: 29 Eylül 2026.