Akademik gelişim için çalışma süresinin yanında öğrencinin o sürede ne yaptığına bakmak gerekir. Bir konuyu yeniden okumak, kitaba bakmadan açıklamak ve bir problem çözmek farklı işlerdir. Ortaokul ve lise öğretmeni, öğrencinin zorlandığı görevi seçip uygun öğrenme stratejisini nasıl kullanacağını gösterebilir.
Strateji seçme çizelgesine geçin. Öğrencinin neyi öğrendiğini ve nerede desteğe ihtiyaç duyduğunu bu çizelgeyle inceleyebilirsiniz.
Görev ile yöntemi eşleştirmek
IES/What Works Clearinghouse öğrenme rehberi, çalışmayı zamana yaymayı, çözülmüş örnekle problem çözmeyi dönüşümlü kullanmayı ve bilgiyi hatırlamayı gerektiren sorulara yer vermeyi önerir. Bunlar tek bir ders programı veya başarı garantisi değildir; dersin içeriğine uyarlanmalıdır.
| Görülen güçlük | Denenecek çalışma | Kontrol edilecek şey |
|---|---|---|
| Metne bakınca tanıyorum, kapatınca açıklayamıyorum. | Kısa bölümü çalışıp kaynağı kapatarak iki ana fikri anlatmak. | Eksik kalan fikri kaynaktan kontrol edebiliyor muyum? |
| Çözümü izliyorum, benzer soruda başlayamıyorum. | Bir çözülmüş örnekte ilk adımın gerekçesini açıklayıp benzer soruyu denemek. | İlk işlemi neden seçtiğimi söyleyebiliyor muyum? |
| Bir akşam çalışıp birkaç gün sonra hatırlayamıyorum. | Aynı konuyu farklı günlerde kısa geri çağırma sorularıyla yoklamak. | Sonraki gün hangi kısmı yardımsız hatırladım? |
Öğretmen bir hatırlama denemesini göstersin
Örneğin fen dersinde öğrenci buharlaşmayı okumuş olsun. Öğretmen kitabı kapatarak şu modeli verebilir: “Önce neyi açıklayacağımı belirliyorum. Buharlaşmayı kendi cümlemle anlatacağım ve günlük hayattan bir örnek seçeceğim. Sonra kitabı açıp açıklamamda neyin eksik olduğuna bakacağım.”
Kurgu öğrenci yanıtı “Su zamanla kayboluyor” ise öğretmen yalnız doğru/yanlış demek yerine “Suyun nereye gittiğini açıklayan sözcük hangisi?” diye sorabilir. Öğrenci kaynakla karşılaştırıp sıvının gaz hâline geçmesini ekler. Yanıt düzeltmesi, yalnız aynı paragrafı yeniden okumaktan farklı bir öğrenci işi oluşturur.
Yaklaşık 20 dakikalık strateji denemesi
İlk 3 dakikada tek konu ve öğrenme ihtiyacını seçin. Öğretmen 4 dakika benzer bir görevi sesli düşünerek göstersin. Öğrenci 8 dakika kendi örneğini denesin. Son 5 dakikada kaynakla kontrol edip bir sonraki çalışma gününü belirleyin. Ders kitabı, kâğıt ve kalem yeterlidir; bu süreler örnek planlamadır.
| Görev | Kullandığım yöntem | Gördüğüm eksik | Bir sonraki deneme |
|---|---|---|---|
| Buharlaşmayı açıklamak. | Kitabı kapatıp açıklama ve bir örnek yazdım. | Gaz hâline geçişi söylemedim; kaynaktan kontrol ettim. | İki gün sonra başka bir örnek üzerinden açıklayacağım. |
| Konum ve yapacağım iş: … | Yöntemim: … | Takıldığım bölüm ve aldığım destek: … | Gün, görev ve kontrol sorum: … |
Başlamak zor geldiğinde koşulları ayırmak
Öğrencinin başlamamasını hemen motivasyon eksikliği saymayın. Yönergeyi anlamıyor, ön bilgiye ihtiyaç duyuyor veya evde uygun çalışma zamanı bulamıyor olabilir. “Biraz daha istekli ol” yerine “Bu işin hangi ilk adımını tek başına yapabiliyorsun?” diye sorun. Nereden başlayacağı belirsizse daha küçük bir görev ve öğretim desteği seçin.
Öğrenci okuma güçlüğü yaşıyorsa kaynağa sesli erişim, daha kısa bölüm veya sözlü açıklama kullanılabilir. Hatırlama çalışması destek ihtiyacını görmek içindir; not verme ve sınıf önünde yarıştırma zorunluluğu yoktur. Görsel seçildiğinde neyi açıkladığı metinle birlikte ele alınır; öğrencileri sabit “görsel/işitsel öğrenen” etiketlerine ayırmayın.
Sonraki hafta aynı konunun farklı bir örneğine dönün. Yalnız tamamlanan soru sayısını değil, öğrencinin açıklamasını ve ihtiyaç duyduğu desteği karşılaştırın. Gün ve görev belirlemek için SMART hedef rehberi; sınav içinde geçiş kararları için denemede zaman kullanımı ayrı araçlar sunar.
Kaynak
Pashler ve diğerleri, IES/What Works Clearinghouse (2007), Organizing Instruction and Study to Improve Student Learning; açık öneriler sayfası. Sınıf örneği ve çizelge özgün kurgu uyarlamadır.
