Grup çalışmalarında sürekli aynı birkaç öğrenci konuşuyorsa, sıradaki rehberlik saatine hangi etkinliği koyacağınızı seçmek zorlaşabilir. Sınıf rehberlik etkinliği seçimi için önce sınıfta neyin çalışılması gerektiğini, ardından bunun hangi program kazanımıyla ilişkili olduğunu belirleyin. Söz sırası beklemekle ilgili bir güçlüğe yalnız “iletişim” başlıklı herhangi bir etkinlik seçmek, hedefi fazla geniş bırakabilir. Aşağıdaki çizelge, öğretmenin bu kararı birkaç somut soruyla vermesine yardımcı olur.
Sınıftaki ihtiyacı davranışla tarif edin
İlk adımda öğrencilere etiket yapıştırmadan gözlenebilir bir durumu yazın. “Sınıfın sosyal becerileri zayıf” yerine “grup çalışmasında bazı öğrenciler söz alamıyor” demek, hangi beceriye odaklanacağınızı daha iyi gösterir. Bir ders saatine bütün ilişki sorunlarını sığdırmaya çalışmayın. Öğretmen gözlemi, öğrencilerden gelen genel geri bildirim ve okul rehberlik servisinin değerlendirmesi birlikte düşünülebilir; tek bir olay bütün sınıfın ihtiyacı sayılmaz.
MEB Sınıf Rehberlik Programı, kazanımların sırası ve uygulama haftasının öğrenci, okul ve bölge özelliklerine göre gerektiğinde değiştirilebileceğini belirtir. Programdaki kazanımı değiştirmekle uygulama zamanını veya yöntemi uyarlamak aynı şey değildir. Okulun yıllık planı ve uygulama sorumluluklarıyla uyumu kontrol edin.
Kazanımı bulup etkinliği karşılaştırın
Seçtiğiniz ihtiyaca en yakın kazanımı programda bulun. Açıklamasını ve hangi kademe için yazıldığını okuyun. Ardından MEB’in sınıf rehberlik etkinlikleri setindeki örneğe bakın: öğrenci ne yapıyor, ne kadar süreye ihtiyaç var, hangi materyal gerekiyor? MEB bazı kazanımların okul rehberlik öğretmeni tarafından uygulanacağını ayrıca belirtir; bu ayrımı gözden kaçırmayın.
Hazır etkinlik sınıfın ihtiyacına tam oturmuyorsa hedefi koruyarak örneği uyarlayabilirsiniz. Örneğin uzun yazılı yanıtlar yerine kısa eşli konuşma kullanmak mümkündür. Ancak etkinliğin amacı “arkadaşını dinlemeyi deneme” iken yalnız eğlenceli bir tanışma oyununa dönüşüyorsa kazanımla bağ zayıflamıştır. EEF’in uygulama rehberi de yaklaşımın önce ihtiyaca uygunluğunu, sonra okulda uygulanabilirliğini tartmayı önerir; burada kullanılan çizelge bu düşünme sırasının sınıf rehberliğine uyarlanmış bir örneğidir.
Sınıf rehberlik etkinliği seçimi için karar çizelgesi
Bir etkinlik için aşağıdaki satırları doldurun. “Bilmiyorum” yanıtı karar vermeyi ertelemek için yeterli bir gerekçe olabilir; eksik bilgiyi rehberlik servisiyle tamamlayın.
| Kontrol sorusu | Öğretmenin notu |
|---|---|
| Hangi sınıf ve hangi gözlenebilir ihtiyaç? | … |
| Programdaki ilgili kazanım hangisi? | … |
| Etkinlikte öğrenci ne yapacak? | … |
| Süre, ortam ve malzeme uygun mu? | … |
| Bu kazanımın uygulama sorumluluğu kimde? | … |
| Etkinlik sonunda neye bakacağım? | … |
Örnek: 6. sınıfta grup çalışmasında söz hakkı eşit dağılmıyorsa, ilgili kişiler arası beceri kazanımını bulun. Seçilen etkinlikte her öğrencinin bir kez dinleme, bir kez konuşma rolünü denemesi gerekir. Son satıra “Öğrenciler birbirinin sözünü kesmeden görüş bildirebildi mi?” yazılabilir. Bu bir sınıf örneğidir; gerçek kazanımın sınıf düzeyi ve uygulayıcısı programdan ayrıca kontrol edilmelidir.
İki etkinlik arasında kalırsanız
Diyelim ki aynı kazanıma bağlı iki örnek buldunuz. Birincisi bütün sınıfın uzun bir metin okumasını, ikincisi kısa bir durumu çiftler hâlinde tartışmasını istiyor. Sınıfın okuma düzeyi, süre ve katılım imkânına bakın. Bir yöntemi yalnız daha hareketli olduğu için seçmeyin: öğrencilerin hedeflenen davranışı denemelerine hangisi daha çok fırsat veriyor? İki etkinlik de uygunsa önce daha kolay uygulanabileni seçip gözlem notuyla sonraki haftayı planlayabilirsiniz.
Çizelgede süre veya sorumluluk satırı boş kalıyorsa etkinliği aceleyle uygulamayın. Materyali hazırlamak, kazanım açıklamasını okumak veya rehberlik servisinden görüş almak, sınıf saatini boşa geçirmek değildir; uygun olmayan bir uygulamayı önler.
Uygulamadan önce ve sonra
Etkinliği seçtikten sonra yönergeyi yüksek sesle okuyup belirsiz ifadeleri düzeltin. Kalabalık sınıfta eşli çalışma, okuma güçlüğünde sözlü ya da görsel yanıt düşünün. Kişisel yaşantısını paylaşmak istemeyen öğrenciye kurgu bir durum üzerinden katılma seçeneği verin. Kişisel güvenlik veya yoğun bireysel güçlük sınıf etkinliğiyle çözülmeye çalışılmamalı; okulun rehberlik ve koruma süreçleri işletilmelidir.
Etkinlikten sonra hangi davranışın denendiğine ve hangi yönergenin işe yaramadığına bakın. Bunun için sitedeki etkinlik sonrası üç soruluk değerlendirmeyi kullanabilirsiniz. Böylece seçim çizelgesi hazırlığı, değerlendirme ise sonraki uygulamayı besler.
