“Çalıştım ama olmadı” diyen bir öğrenciyle konuşurken, hangi adımın zor geldiğini birlikte görmek gerekir. Öğrenme günlüğü, öğrencinin tek bir ders görevine nasıl başladığını, çalışırken neyi değiştirdiğini ve sonunda neyi açıklayabildiğini kaydetmesi için kullanılabilir. Bu sayfayı ortaokulda kısa ve belirli bir görevle deneyebilir, ardından öğrencinin kendi örneği üzerinden kısa bir görüşme yapabilirsiniz.
Önce tek bir ders görevi seçin
“Bu hafta bütün eksiklerimi kapatacağım” gibi geniş bir hedef yerine, bir dersin içinde tamamlanabilecek bir iş seçin. İki kesri şekille karşılaştırmak, kısa bir metindeki ana düşünceyi bir cümleyle açıklamak veya fen dersinde öğrenilen iki kavrama örnek vermek uygun başlangıçlar olabilir. Görevin doğruluğunu kontrol edecek ders kaynağı da hazır olsun.
İlk uygulamada branş öğretmeniyle aynı görev üzerinde anlaşın. Rehberlik öğretmeni öğrencinin çalışma yolunu konuşabilir; ders içeriğinde eksik öğrenme varsa ilgili açıklamayı ders öğretmeniyle netleştirmek gerekir. Formu doldurmak için gereken süreyi, öğrencinin asıl göreve ayıracağı zamanın önüne geçirmeyin.
Öz Düzenlemeli Öğrenme, Çanakkale’nin 2026–2027 yerel rehberlik hedefidir. Planlama, çalışma sırasında izleme ve sonrasında değerlendirme adımlarını belirli bir ders görevi içinde ele almak, EEF’nin 2025 tarihli üstbiliş ve öz düzenlemeli öğrenme rehberinin de önerdiği çerçevedir. Öğretmenin kendi düşünme sürecini göstermesi ve başlangıçta destek vermesi önemlidir.
Öğrenme günlüğü sayfası
Formun üç bölümünü aynı anda doldurtmayın. İlk bölüm göreve başlamadan önce, orta bölüm çalışırken önemli bir güçlük veya değişiklik olduğunda, son bölüm ise görevin ardından ele alınır. Öğrencinin her soruya uzun cümleler yazmasına gerek yoktur; bir sözcük, kısa not ya da çizim üzerine de konuşabilirsiniz.
| Zaman | Öğrencinin sorusu | Not alanı |
|---|---|---|
| Başlamadan önce | Neyi öğrenmek veya açıklamak istiyorum? Hangi yolu deneyeceğim? | Görevim: … Deneyeceğim yol: … |
| Çalışırken | Hangi adımda zorlandım? Ne denedim veya kime, ne soracağım? | Takıldığım adım: … Yaptığım değişiklik ya da sorum: … |
| Bitirdikten sonra | Yapabildiğimi hangi örnekle gösterebilirim? Bir dahaki görevde neyi değiştireceğim? | Gösterebildiğim örnek: … Sonraki değişiklik: … |
Öğrenciye sayfayı kimin okuyacağını söyleyin. Sınıf önünde kâğıtları karşılaştırmayın. Kişisel veya ailevi bir ayrıntıyı yazması gerekmiyor. Bireysel görüşmede hangi bölümü paylaşmak istediğini sorabilir, çalışma sırasında verdiği örneği birlikte inceleyebilirsiniz.
Doldurulmuş bir örnek üzerinden konuşmak
Aşağıdaki yanıtlar kurgusal bir öğrenciye aittir. Matematik görevi, iki basit kesri aynı büyüklükteki şekiller üzerinde karşılaştırıp kararını açıklamaktır. Öğrenciden bu cümleleri aynen yazmasını istemeyin; örneğin hangi ayrıntıları görünür kıldığına bakın.
Başlamadan önce: “İki kesirden hangisinin daha büyük olduğunu şekille göstermek istiyorum. Önce kendim çizeceğim, sonra ders kitabındaki örnekle karşılaştıracağım.” Burada öğrenci hem işini hem kontrol için kullanacağı kaynağı belirtiyor.
Çalışırken: “Şekillerim farklı büyüklükte olunca karşılaştırma karıştı. Aynı büyüklükte iki dikdörtgen çizdim.” Öğrenci yalnız zorlandığını yazmakla kalmıyor; güçlüğün nerede olduğunu ve denediği değişikliği de kaydediyor.
Bitirdikten sonra: “Aynı büyüklükteki şekillerde karşılaştırmayı açıklayabildim. Parçaların eşitliğini kontrol etmek için bir örnek daha çözmem gerekiyor.” Bu nottan hareketle öğrencinin neyi açıklayabildiğini ve hangi adımda yardıma ihtiyaç duyduğunu konuşabilirsiniz.
İlk denemeyi öğretmenle yapmak
Sayfayı dağıtmadan önce tahtada bir satırı doldurun. “Bu işi yaparken neye bakacağımı düşünüyorum. Şimdi ilk örneğimi kontrol edeceğim” gibi, o derse uygun kısa bir açıklamayla düşünme sürecinizi anlatın. Öğrenciler sonra aynı yapıyı kendi görevlerinde deneyebilir.
Başlamadan önce yaklaşık iki dakika planlamaya, görev sırasında kısa bir not almaya, sonunda üç dakika değerlendirmeye ayırabilirsiniz. Bu süreleri öğrencinin yazma hızına göre düzenleyin. Günlüğün kendisi uzun bir ödeve dönüşüyorsa o gün yalnız gerekli soruyu seçin.
Yazılı anlatımı zorlayan öğrenciden cevaplarını söylemesini, size göstermesini veya çizmesini isteyebilirsiniz. “Daha çok çalışacağım” yanıtını duyduğunuzda “Hangi örneği, hangi yolla yeniden denemek istersin?” diye sorun. “Anlamadım” yazdığında ise anlamadığı adımı çalışmanın üzerinde göstermesine yardım edin.
Görüşmede formun tamamına puan vermeyin
İlk olarak öğrencinin gösterdiği çalışmaya bakın. “Şu değişikliği yaptıktan sonra ne fark ettin?” ve “Bir sonraki görevde hangi desteği hazırlayalım?” soruları, formdaki notu yeniden derse bağlar. Birlikte küçük bir değişiklik belirleyip sonraki benzer görevde ona dönün.
Boş bir satırdan isteksizlik, dikkat sorunu veya öğrenme güçlüğü sonucu çıkarmayın. Öğrenci görevi anlamamış, yazmak için yeterli zamanı bulamamış veya kullandığı yöntemi henüz adlandıramamış olabilir. Gerekli açıklamayı ve erişim koşullarını konuşun. Bu günlük bir tanı veya psikometrik değerlendirme aracı değildir.
Öğrenci ne zaman başlayacağını planlamakta zorlanıyorsa haftalık çalışma çizelgesi ile günlükte seçtiği göreve zaman ayırabilirsiniz. Konuyu hatırlayıp hatırlamadığını kontrol etmesi gerekiyorsa ders tekrarı çalışmasındaki kısa kontrol ve yeniden deneme adımlarını inceleyebilirsiniz.
İndirilebilir dosyalar
Üç sayfalık dosyada boş öğrenci günlüğü, doldurulmuş kurgu örnek ve öğretmenle görüşme soruları var. İlk sayfayı yeni bir görev için yeniden çoğaltabilirsiniz. DOCX sürümü soruları sadeleştirmek veya yanıt alanlarını genişletmek için kullanılabilir.
