Yazılıya hazırlıkta eksik konu belirlemek için öğrencinin “Hiçbir şey bilmiyorum” veya “Hepsini biliyorum” demesinden daha somut bilgi gerekir. Öğretmenin duyurduğu kapsamı, öğrencinin gerçekten denediği bir görevle karşılaştırabilirsiniz. Bu çizelge, ortaokul ve lise öğrencisiyle yapılacak kısa bir görüşmede hangi noktada tekrar, örnek veya öğretmen desteği gerektiğini belirlemek içindir.
Öğrencinin bütün haftasını yeniden planlamadan önce tek bir dersin kapsamından iki başlık seçin. Amaç çalışma saatini çoğaltmak değil, ilk çalışılacak görevi belirlemektir. Dersin içeriği ve doğru yanıtın değerlendirilmesi ilgili ders öğretmeninin sorumluluğundadır.
Duyurulan kapsamı doğrulamak
Öğrenciyle öğretmenin duyurduğu sınav kapsamına bakın. Konu-soru dağılım tablosu kullanılıyorsa sınıf, ders ve okulda seçilen senaryonun uygun olduğunu öğretmenden doğrulayın. İnternette bulunan her tabloyu aynı sınavın kapsamı saymayın. MEB, Birinci dönem ortak yazılı sınavlarının konu-soru dağılım tabloları okul zümresinin yayımlanan senaryolardan birini belirlediğini açıklar.
20 Ekim 2026 tarihli MEB, Ortak Yazılı Sınav Sistemi Uygulama Kılavuzu yayımlandı öğrenme çıktıları temelinde geri bildirim yaklaşımını vurgular. Buradaki çalışma çizelgesi sınav sistemine ait resmî bir form değildir. Konu-soru tablosundan çıkacak soruyu, kesin puanı veya başarı olasılığını tahmin etmez.
Bir örnek görevle kontrol
Yaklaşık 15–20 dakikalık görüşmede öğrencinin daha önce dersinde gördüğü bir görev seçin. Ders öğretmeninin verdiği alıştırma veya öğrencinin kendi defterindeki örnek kullanılabilir. “Bu başlığı biliyor musun?” sorusundan sonra bir örneği açıklamasını isteyin. Açıklama sırasında nerede durduğunu birlikte belirleyin.
Şöyle bir durum düşünelim: Öğrenci bir metnin ana düşüncesini bulduğunu söylüyor, fakat yanıtını hangi cümlenin desteklediğini gösteremiyor. “Türkçen zayıf” demek yerine “Yanıtın var; metindeki dayanağı seçmekte desteğe ihtiyaç görünüyor” diye özetleyin. Bir sonraki çalışma, yeni bir metinde yanıtın dayanağını bulmak olabilir. Bu örnek gerçek bir sınav sorusu veya puan anahtarı değildir.
Kapsam ve çalışma kararı çizelgesi
| Duyurulan başlık | Denediğim görev | Gözlem | Bir sonraki çalışma |
|---|---|---|---|
| Ana düşünce | Defterdeki bir metnin ana düşüncesini söyleme | Yanıtı söyledim, dayanağı gösteremedim. | Bir metinde yanıtın dayandığı cümleyi bulup öğretmene kontrol ettireceğim. |
| Öğrencinin seçtiği ikinci başlık | Öğretmenin verdiği bir örnek | Neyi yaptım, nerede durdum? | Hangi örneği, nasıl ve kimden destek alarak deneyeceğim? |
| Yeniden kontrol | Benzer fakat farklı bir görev | Yardım almadan açıklayabildim mi? | Devam, başka örnek veya öğretmenle görüşme |
Gözlem alanına “iyi”, “kötü”, “çalışkan” gibi kişi etiketleri yerine yapılan işi yazın. Öğrenci göreve başlayamıyorsa sorunun hangi bilgiyle ilişkili olduğunu henüz bilmiyor olabilirsiniz. Önce yönergeyi anlayıp anlamadığını sorun; ders öğretmeninden uygun bir başlangıç örneği isteyin.
Çalışmayı yalnız okumayla bitirmek yerine öğrencinin yeni örnekte neyi kontrol edeceğini belirleyin. EEF, Metacognition and Self-Regulated Learning, ikinci baskı öğrenmeyi planlama, izleme ve değerlendirmeyi belirli görevlerle ilişkilendirir. Bu çizelgede başarı yüzdesi veya evrensel çalışma süresi hesaplanmaz.
Öğretmenden istenecek destek
Öğrenci görüşmeden somut bir soruyla ayrılabilir: “Metindeki dayanağı seçerken hangi örneğe bakabilirim?” veya “İşlemin bu adımına neden geçtiğimizi yeniden açıklayabilir misiniz?” Öğretmene iletilecek not, öğrencinin izni ve okulun uygun iletişim yolu gözetilerek kısa tutulur. Öğrencinin bütün görüşme notlarını sınıfla paylaşmayın.
Okuma, görme, yazma veya dil desteği gereken öğrenciye mevcut eğitim düzenlemelerine uygun erişim sağlayın. İşaretleme, sözlü açıklama veya erişilebilir metin kullanılabilir. Sınav düzenlemelerinde okulun ve ilgili öğretmenin yetkili süreci izlenir; bu rehber yeni bir sınav hakkı tanımlamaz.
Bir sonraki görüşmede aynı türden farklı bir örneğe bakın. İlk ihtiyaç karşılandıysa başka başlığa geçin; zorlanma sürüyorsa ders öğretmeniyle desteği yeniden düzenleyin. Süreyi haftaya dağıtmak için haftalık çalışma çizelgesi, sınav yapıldıktan sonra yanlışları incelemek için deneme sonrası görüşme rehberi kullanılabilir. Bunlar hazırlık öncesi kapsam kontrolünden sonraki ayrı adımlardır.
