Lisede Grup Kararına Katılmak: Fikrini Söylemek ve Karşı Görüşü Dinlemek

Bir grupta karar çok hızlı verildiğinde bazı öğrencilerin önerisi hiç duyulmayabilir. Lisede grup kararına katılmak üzerine çalışırken, öğrencilerin görüşlerini gerekçesiyle anlatmasına ve karşı görüşü doğru duyup duymadıklarını kontrol etmesine zaman ayırabilirsiniz. Sunumdaki kurgusal grup, okul kulübü için bir afiş hazırlıyor. Bu örnek üzerinden sınıfta yaklaşık 30 dakika çalışabilirsiniz.

Sunumdan önce hazırlık

Çalışma 9–12. sınıflarda kullanılabilir. Projeksiyon veya ekranın yanında her öğrenci için küçük bir not kâğıdı yeterlidir. Üçlü gruplar oluşturun. Gerçek sınıf anlaşmazlığını tartışmaya açmak yerine sunumdaki afiş örneğiyle başlayın. Sözlü canlandırmaya katılmak istemeyen öğrenci yazılı öneri verebilir veya konuşma sürecini gözleyebilir.

Atılganlık, Manisa’nın 2026–2027 yerel rehberlik hedefi olarak belirlenmiştir. Atılgan iletişimde kişi görüşünü açıkça ifade ederken başkasının haklarına da saygı gösterir. Bu kavramsal çerçeve Centre for Clinical Interventions’ın açıklamasında yer alır. Aşağıdaki sınıf senaryoları ve sunum özgün örneklerdir.

Grup kararına katılmak için üç farklı cümle

Sunumdaki olay kısa: Dört öğrenci kulüp afişi hazırlıyor. İkisi fotoğraf, biri çizim kullanmak istiyor. Dördüncü öğrenci henüz konuşmadı. Önce “Hangi tasarımı seçsinler?” sorusu yerine “Karar vermeden önce kimin görüşünü duymaları gerekiyor?” diye sorun.

Ardından üç cümleyi karşılaştırın: “Siz nasıl isterseniz…”, “Benim dediğim olacak” ve “Çizim öneriyorum. Gerekçemi anlatabilir miyim?” Her cümlenin konuşmaya nasıl bir alan açtığına bakın. Birinin o anda sessiz kalmasından kişiliği veya duygusu hakkında sonuç çıkarmayın. Düşünmek, aynı görüşü paylaşmak ya da henüz konuşmak istememek de mümkün.

“Çizim öneriyorum, çünkü herkesin katkısını aynı afişte gösterebiliriz” cümlesinde görüş ve gerekçe duyuluyor. Karşı taraftan ise şöyle bir yanıt gelebilir: “Fotoğrafı seçiyorsun çünkü kulübün çalışmasını göstermek istiyorsun. Doğru mu anladım?” Öğrenci, duyduğunu kontrol ettikten sonra kendi önerisini açıklayabilir.

Sınıfta 30 dakikalık akış

Sunum ve konuşma aralarının planı
Süre	Slaytlar	Öğrencinin yapacağı iş
0–5 dakika	1–2	Çalışmanın amacını ve afiş olayını dinler, eksik görüşü fark eder.
5–14 dakika	3–5	Üç cümleyi karşılaştırır, bir öneriyi gerekçelendirir, karşı görüşü kendi sözüyle kontrol eder.
14–19 dakika	6	Üçlü grupta öneren, dinleyen ve gözlemci rollerini dener.
19–25 dakika	7–8	Eksik bilgiyi ve kararın hangi ölçüte göre verilebileceğini konuşur.
25–30 dakika	9–10	Kendi konuşma notunu hazırlar, isteyen bir örnek paylaşır; kaynaklar gösterilir.

Üçlü denemede gözlemciye dar bir iş verin: Bir öneri ve gerekçe duyuldu mu? Karşı görüşü anlatmak için sıra açıldı mı? Konuşmayı oyunculuk, ses yüksekliği veya “ikna gücü” üzerinden puanlamayın. İlk üç dakikanın ardından kalan iki dakikada roller değişsin ve kısa bir ikinci deneme yapılsın.

Öğrencinin konuşma notu

Bu dört satırı tahtaya yazabilirsiniz. Öğrenci bütün satırları hemen doldurmak zorunda değildir. Önce önerisini belirleyip ardından grupta hangi bilgiyi duymak istediğini düşünebilir.

Önerim: …
Gerekçem: …
Karşı görüş hakkında sormak istediğim: …
Karar için henüz bilmediğimiz: …

Kurgu örnekte bir öğrenci şöyle yazabilir: “Afişi çizimle hazırlayalım. Herkesin küçük bir parçasını ekleyebiliriz. Fotoğraf öneren arkadaşımın afişte neyi göstermek istediğini sormak istiyorum. Renkli baskı yapıp yapamayacağımızı henüz bilmiyoruz.” Bu not, öğrencinin fikrini söylemesine ve bilgi eksikliğini aynı konuşmada belirtmesine yardımcı olacak bir başlangıçtır.

Ortak karar hemen çıkmazsa

Grubun elinde yeterli bilgi yoksa karar sonraya kalabilir. Afiş örneğinde öğrenciler önce iki küçük taslak hazırlamayı ve okunabilirlik ile eldeki malzemeye uygunluk ölçütleriyle karşılaştırmayı önerebilir. Eksik bilgiyi kimin, nereden öğreneceğini belirlesinler. Böylece “Sonra bakarız” cümlesinin yanında somut bir sonraki adım bulunur.

Herkesin aynı görüşte birleşmesini zorunlu tutmayın. Bir öğrenci kendi önerisi seçilmediğinde de katkısını sürdürebilir: “Çizimi tercih ediyorum. Grup fotoğrafı seçerse başlık önerimi yine sunabilirim.” Karşı görüşün kayda geçmesi ve kişiye söz verilmesi, karar konuşmasının bir parçasıdır.

Güvenlik, kişinin temel hakları ve okul kuralları oylamaya açılmaz. Dışlama veya tehditle karşılaşan öğrenciye yalnız “Daha atılgan konuş” demekle yetinmeyin. Gerçek bildirimleri sınıfın önünde tartışmadan, okulun koruma ve görüşme süreçleri içinde ele alın.

Bir sonraki grup çalışmasına taşımak

Sonraki hafta yapılan gerçek bir grup işinden önce öğrencilerin notlarına yeniden bakın. “Geçen konuşmada hangi gerekçeyi duyduk?” diye sorabilirsiniz. Aynı öğrencinin sürekli sözcü olmasını önlemek için yazılı katkı ve farklı sözcülerle paylaşım seçenekleri sunun.

Grup ortak kararın ardından görevleri bölüşmekte zorlanıyorsa görev paylaşımı çizelgesinin mantığını yaş grubuna göre uyarlayabilirsiniz. Konu istemediği bir davranışa katılması için baskı gören öğrenciye dönüyorsa lisede akran baskısı çalışması daha uygun bir devam olacaktır.

İndirilebilir dosyalar

Sunum10 slayttan oluşuyor. PPTX sürümde örnekleri ve sınıfın kullanacağı sözcükleri düzenleyebilirsiniz. PDF, aynı sunumun sabit görüntüsüdür. Öğretmen notlarında her slaytın soruları ve süreleri ayrı verilmiştir. Notları sunumdan önce okuyup dersinizin süresine göre seçin.