Okulda selamlaşma, yalnızca sabah kapıda “Günaydın” demekten ibaret değildir. Bir öğrencinin fark edildiğini hissetmesi, bir başkasının ise konuşmaya hazır olmadığı anda zorlanmaması da önemlidir. Sınıfta yapılacak kısa bir çalışma, selam vermenin ve karşılık almanın farklı, saygılı yollarını konuşmaya açabilir.
MEB, 2026–2027 eğitim öğretim yılında rehberlik çalışmalarının genel odağını “Selamlaşma” olarak duyurdu. Aşağıdaki etkinlik, bu hedef için sınıf düzeyinde hazırlanmış bir örnektir; resmî programın bire bir etkinliği değildir.
Sınıfta hazırlık
İlkokulun üst sınıflarında ve ortaokulda yaklaşık 20 dakika ayırabilirsiniz. Tahtaya “Biri sana selam verdiğinde hangi karşılıklar doğal gelir?” sorusunu yazın. Öğrencilerden isim söylemeden örnek istemek yeterlidir. “Merhaba”, baş hareketi, gülümseme ya da kısa bir el hareketi farklı bağlamlarda uygun olabilir. Her öğrenciden aynı biçimde konuşmasını beklemeyin.
Okulda selamlaşmayı birlikte denemek
Önce iki kısa sahne anlatın: Birinci sahnede öğrenci sınıfa girer ve tanıdığı arkadaşına selam verir; arkadaşı kulaklık taktığı için duymamıştır. İkinci sahnede öğrenci yeni geldiği sınıfta kimseyi tanımıyordur. “Bu durumda nasıl bir başlangıç rahat hissettirebilir?” diye sorun. Öğrenciler ikili olarak iki farklı başlangıç cümlesi ya da sözsüz karşılık düşünsün. İstemeyen öğrenci sahneyi canlandırmak yerine önerisini yazabilir.
Daha sonra birkaç gönüllü kısa örnek göstersin. Örnekler üzerinde “Hangisi karşı tarafa seçim alanı bırakıyor?”, “Karşılık gelmeyince ne yapmak uygun?” sorularını konuşun. “Bana selam vermek zorundasın” baskısı kurmak yerine, selamın bir davet olduğunu ve karşıdakinin o an meşgul olabileceğini belirtin. MEB’in Sınıf Rehberlik Programı kişiler arası becerileri sosyal duygusal gelişim alanında ele alır.
Bir haftalık sınıf notu
Sınıfla birlikte bir hafta denemek üzere iki veya üç davranış seçin. Öğrencilerin adlarını ya da kimin selam verip vermediğini listelemeyin; amaç birbirini izlemek değil, ortak alanlarda nasıl bir karşılama istediklerini anlamaktır.
| Yer | Deneyeceğimiz davranış | Hafta sonunda soracağımız soru |
|---|---|---|
| Sınıf kapısı | İçeri girene kısa bir karşılama sözü veya baş hareketi | Yeni gelen biri için anlaşılır ve rahat mıydı? |
| Koridor | Tanıdığımız kişiye uygun bir anda selam vermek | Karşılık gelmediğinde ne düşündük? |
| Grup çalışması | Gruba katılan öğrencinin adını söyleyip yer açmak | Katılımı kolaylaştıran başka ne yaptık? |
Bir hafta sonra sınıfa “En doğal gelen hangisiydi, hangisi yapmacık geldi?” diye sorun. Seçilen davranış işlemiyorsa değiştirin. Örneğin gürültülü koridorda sözlü selam duyulmuyorsa kısa bir el hareketi daha uygun olabilir. Öğrencinin sesini duymadan yalnız öğretmenin belirlediği bir ritüeli sürdürmek, çalışmanın amacını zayıflatır.
Farklı ihtiyaçları gözetmek
Bazı öğrenciler göz teması kurmakta, konuşmayı başlatmakta veya kalabalıkta duyulmakta zorlanabilir. Bir öğrencinin selamı kendi seçtiği biçimde vermesine alan açın; katılımı herkesin önünde sınamayın. Tekrarlayan dışlama ya da alay varsa yalnız bu etkinlikle yetinmeyin, öğrencileri ayrı dinleyip okulun destek sürecini başlatın. Sınıf kurallarını ayrıca birlikte belirlemek için sınıf anlaşması etkinliğinden yararlanabilirsiniz.
