“Şaka yapmıştım” sözü, karşısındaki çocuğun rahatsızlığını bazen konuşmanın dışında bırakır. Ortaokul için hazırlanan bu sınır koyma panosu, bir şakanın artık istenmediği anda ne söylenebileceğine ve bu söz duyulduğunda nasıl karşılık verileceğine odaklanıyor. Panodaki üç kısa durumu sınıfta konuşabilir, öğrencilerin önerileriyle son bölümü tamamlayabilirsiniz.
Panonun amacı ve kullanılacağı yer
Panoyu 5–8. sınıf öğrencilerinin rahatça okuyabileceği bir yüksekliğe yerleştirin. A3 sürüm tek parça kullanım için, A4 sürüm ise dört ayrı paneli yan yana veya iki sıra hâlinde asmak için hazırlandı. Panellerin arasında boşluk bırakın; metni başka duyuruların arasına sıkıştırmayın.
İlk gün panoyu yalnız koridora asmakla yetinmeyin. Sınıfta yaklaşık on dakikalık bir konuşmayla “Dur” diyen kişinin sözünü duymayı ve karşılık vermeyi örneklendirin. “Kim böyle yapıyor?” sorusu yerine kurgusal durumlar üzerinden ilerleyin. Panoda gerçek öğrenci adı, sınıf içi olay kaydı veya kişilik değerlendirmesi bulunmasın.
Sınır Koyma, Bursa’nın 2026–2027 yerel rehberlik hedefidir. Bu pano için yazılan durumlar ve cümleler özgündür; resmî materyallerin yeniden düzenlenmiş kopyası değildir.
Sınır koyma panosu için metinler
Ana başlık “Şaka herkesi eğlendiriyor mu?” sorusudur. Altına “Birinin fikri değişebilir. ‘Yeter’ dediğinde şakayı bırak” cümlesini yerleştirin. Çocukların sınırı söylemesine kadar, karşı tarafın sınırı duyduğunda davranışını durdurmasına da yer ayırın.
| Bölüm | Panoda yer alacak ifade |
|---|---|
| Birinin fikri değişebilir | Başta birlikte gülseniz de arkadaşın artık istemeyebilir. “Yeter” dediğinde şakayı bırak. |
| Durmak için bir cümle | “Bu lakaptan hoşlanmıyorum.” “Artık devam etmeni istemiyorum.” “Bunu komik bulmuyorum.” |
| Duyunca ne söyleyebilirim? | “Duydum, bırakıyorum.” “Tekrar etmeyeceğim.” Karşı çıkmak yerine şakayı durdur. |
| Yanındaysam | Gülmeyi veya paylaşmayı sürdüren gruba katılmam. Arkadaşımın yanında durabilir, güvenilir bir yetişkinden destek isteyebilirim. |
“Önce neden rahatsız olduğunu anlat” koşulu koymayın. Bir öğrencinin istemediğini söylemesi, o davranışı durdurmak için yeterli bir bilgidir. Sözlü yanıt veremeyen veya o anda donup kalan çocuğun da desteğe ihtiyacı olabilir; yetişkinin müdahalesi çocuğun kusursuz bir sınır cümlesi kurmasına bağlı olmamalıdır.
Panonun önünde üç kısa durum
Dün güldüğü lakabı bugün istemiyor
Bir öğrenci, arkadaşlarının kullandığı lakaba önce gülüyor. Ertesi gün aynı lakapla çağrılmak istemediğini söylüyor. Sınıfa “Dün gülmüş olması bugün devam etmek için yeterli mi?” diye sorun. Beklenen davranışı açıklaştırın: Lakabı bırakmak, öğrencinin seçtiği adı kullanmak ve kararını tartışmaya açmamak.
“Dur” dedikten sonra “Abartma” yanıtını alıyor
İki öğrenci şakalaşırken biri artık rahatsız olduğunu söylüyor. Diğeri “Abartma, herkes gülüyor” diyor. Öğrencilerden konuşmayı değiştiren bir karşılık önermelerini isteyin. “Tamam, duruyorum” veya “Seni duydum, bunu tekrar etmeyeceğim” gibi kısa cümleler yeterlidir. Amaç en etkileyici özrü bulmak değil, davranışın gerçekten durmasını konuşmaktır.
Arkadaşı yanında ama ne yapacağını bilmiyor
Gruptaki bir öğrenci, rahatsız olan arkadaşının yanında durmak istiyor. “Başka bir şey konuşalım” diyebilir, onunla birlikte ortamdan uzaklaşabilir veya bir öğretmene haber verebilir. Güvenli olmayan bir durumda arkadaşından tek başına gruba karşı çıkmasını beklemeyin. StopBullying.gov’un tanık olan öğrencilere ilişkin rehberi de destek verme ve özel olarak yanında olduğunu gösterme seçeneklerini ele alır.
Öğrenci önerileri nasıl kullanılmalı?
Dördüncü A4 panelindeki soruyu küçük boş kâğıtlarla birlikte kullanın: “‘Bu bir şaka’ denmesine rağmen arkadaşın rahatsız. Yanında olduğunu gösteren bir cümle ne olabilir?” İsim veya gerçek olay ayrıntısı yazılmayacağını baştan açıklayın. Önerileri önce öğretmen incelesin; kişi veya olay tanınmasına yol açan notları panoya asmayın.
İlk tanıtımda iki dakika ana mesajı okuyun, dört dakika bir kurgu durumu konuşun, iki dakika öğrencilerin cümle önermesine ve iki dakika destek yolunu açıklamaya ayırın. Önerilerden birkaçını sonraki hafta değiştirin. Çocukların katkısını “en iyi cümle” yarışmasına veya puanlamaya dönüştürmeyin.
Şaka konuşması bir olay bildirimine dönüşürse
Bir çocuk kendisine yönelik davranışın sürdüğünü anlatırsa ayrıntıları pano önünde istemeyin. Onunla özel ve güvenli bir ortamda görüşün, okulun bildirim ve izlem sürecini işletin. “Sen de karşılık verseydin” demeyin; durdurma sorumluluğunu çocuğun üzerine bırakmayın.
Zorbalığı değerlendirirken güç dengesizliği ve davranışın tekrarı veya tekrar etme olasılığı dikkate alınır. Bu ayrım StopBullying.gov’un zorbalık tanımında açıklanır. Tek bir incitici olayda da destek gerekir; yardım etmek için tekrarını beklemeyin.
Gerçek bir bildirimde ilk görüşmeyi hazırlamak için öğretmenin ilk yanıtını ele alan rehberi kullanabilirsiniz. Küçük yaşlarla fiziksel yakınlık üzerine çalışacaksanız kişisel alan etkinliği farklı bir başlangıç sunar.
İndirilebilir dosyalar
A3 dosyayı tek parça, A4 dosyayı dört ayrı panel olarak yüzde100 ölçekte yazdırın. A4 panelleri kesmeden yan yana veya iki sıra hâlinde asabilirsiniz. PNG dosyası panonun önizlemesidir. Öğrenci önerilerini doğrudan herkese açık bir alana bırakmak yerine önce öğretmenle değerlendirin.
