Yazılı sorusunu okumak, konu adını bulduktan sonra sorunun hangi tür yanıt istediğini belirlemeyi de içerir. Öğrenci iki bitkinin boyunu doğru okuyup karşılaştırma yerine yalnız birinin boyunu yazabilir. Aynı veriye üç ayrı yönergeyle bakmak, bu farkı sınıfta görünür kılar.
Cambridge International’ın yönerge sözlüğü özellikleri anlatmayı, neden ya da ilişki açıklamayı ve benzerlik ya da fark göstermeyi ayrı işler olarak ele alır. Aşağıdaki Türkçe alıştırmada bu ayrımı kullanın. Kendi dersinizde hangi ayrıntının yeterli sayılacağını dersin kazanımına ve değerlendirme ölçütüne göre belirleyin.
Aynı veriden üç farklı yanıt
6–8. sınıflarda yaklaşık 15 dakika ayırın. Tahtaya kurgu veriyi yazın. Başlangıçta iki bitki de 5 cm. Bir hafta sonra A bitkisi 8 cm, B bitkisi 6 cm. Veriyi okuduktan sonra örnek yanıtları kapalı tutup üç yönergeyi gösterin. Hangi satırda sayı, hangi satırda işlem, hangi satırda iki bitkinin de gerekli olduğunu düşündüğünü sorun.
| Yönerge | Cevapta aranacak iş | Örnek yanıt |
|---|---|---|
| A’nın bir haftadaki değişimini betimle | Başlangıç ve son durumu belirt. | A, 5 cm’den 8 cm’ye çıktı. |
| A’nın 3 cm uzadığı sonucuna nasıl ulaştığını açıkla | İki ölçüm arasındaki ilişkiyi kur. | Son boydan başlangıç boyunu çıkardım. 8 − 5 = 3 cm. |
| İki bitkinin uzama miktarını karşılaştır | İki miktarı aynı ölçüte göre karşılaştır. | A 3 cm, B 1 cm uzadı. A’nın uzaması B’den 2 cm fazla. |
Doğru bilgi, eksik yanıt
“A 8 cm” yanıtını üçüncü yönergenin altına yazın. Öğrenciye bu sayının doğru olup olmadığını ve karşılaştırmayı tamamlamak için ne gerektiğini ayrı ayrı sorun. Örnek öğretmen sözü şöyle olabilir: “8 cm, A’nın son boyu. Biz uzama miktarlarını karşılaştırıyoruz. A ve B için hangi işlemleri yaparız?” Ölçümlerde ışık, su ve toprak bilgisi verilmediği için iki bitkinin neden farklı uzadığı bu örnekten çıkarılamaz.
Yeni denemede iki fidenin 4 cm’den sırasıyla 9 cm ve 7 cm’ye çıktığını yazın. Her öğrenci bir arkadaşı için iki farklı cevap isteyen yönerge yazsın. Arkadaşı önce cevap türünü söylesin, sonra yanıtı yazsın. Karşılaştırmada beklenen sonuç 5 cm ve 3 cm uzama ile 2 cm farktır. Ertesi derste farklı bir konuda yalnız bir yönerge verip öğrencinin önce cevabın biçimini söylemesini isteyin. Öğrenci konuyu hiç bilmiyorsa, sonraki adımı yazılıya hazırlıkta konu eksiğini belirleme çalışmasıyla seçebilirsiniz.
Kaynak
- Cambridge International Education. Understanding command words. Compare, describe ve explain maddeleri.
