Öğretmen geri bildirimini kullanmak, öğrencinin defterdeki yorumu okuyup “Tamam” demesiyle bitmez. Öğrenci, çalışmasında neyi değiştireceğini açıklayabilmeli, bunu bir çalışmada denemeli ve değişikliğin ölçütü karşılayıp karşılamadığına yeniden bakabilmelidir. Bu rehber, ortaokul ve lisede ders öğretmeninin verdiği bir yorumu öğrenciyle yaklaşık 15 dakikada ele almak içindir.
Okul psikolojik danışmanı öğrencinin yorumu anlamasına ve yardım isteğini hazırlamasına destek olabilir. Ders konusunun öğretimi ve yanıtın doğruluğu ilgili ders öğretmeninin sorumluluğundadır. Yorum ve yeniden deneme çizelgesine git.
Tek bir yorumu ve ölçütü seçmek
Öğrencinin kendi çalışmasından bir yorum seçin; bütün yanlışları aynı anda düzeltmeye çalışmayın. “Açıklamanı geliştir” yazıyorsa hangi bölümün, hangi ölçüte göre geliştirilmesi istendiğini sorun. Ölçüt belli değilse öğrenciden tahmin yürütmesini beklemek yerine ders öğretmeninden açıklama alın.
EEF’nin öğretmen geri bildirimi rehberi, yazılı veya sözlü biçimden önce geri bildirimin hangi öğrenme ihtiyacına karşılık geldiğine dikkat çeker. Aşağıdaki çizelge, rehberdeki ilkelerden hareketle hazırlanmış özgün bir görüşme örneğidir; uygulanmış bir program veya başarı ölçüsü değildir.
Öğrenci yorumu nasıl anlamış?
“Öğretmenin senden neyi farklı yapmanı istiyor?” diye sorun. Öğrencinin açıklamasını yorumun kendisiyle karşılaştırın. “Daha uzun yazmam gerekiyor” diyen öğrenci, aslında bir gerekçe eklenmesi istendiğini fark etmemiş olabilir. Bu durumda daha çok cümle yazdırmak yerine ilgili ölçütü açıklığa kavuşturun.
Şöyle bir kurgu düşünelim: Öğrenci bir görüş metninde “Okul bahçesinde gölgelik artırılmalı” yazmış. Öğretmenin yorumu “Önerinin gerekçesini açıkla” olsun. Öğrenci “Yazıyı uzatmam isteniyor” diyor. Öğretmen modeli şöyle olabilir: “Cümlende öneri var. Şimdi neden gerekli olduğunu anlatan bir gerekçe eklemeni istiyorum. Örneğin güneşli saatlerde bekleyen öğrencilerin gölgeye ihtiyaç duyması gibi.” Bu örnek gerçek bir sınav yanıtı değildir.
Yorumu yeni bir denemeye çevirmek
| Adım | Sorulacak soru | Kurgu örnekteki yanıt |
|---|---|---|
| Yorumu belirleme | Öğretmen tam olarak ne yazmış veya söylemiş? | Önerimin gerekçesini açıklamamı istemiş. |
| İstenen değişikliği anlama | Çalışmamda hangi bölüm değişecek? | Önerimden sonra neden gerekli olduğunu yazacağım. |
| Yeniden deneme | Şimdi ne ekledim veya değiştirdim? | “Güneşli saatlerde bahçede bekleyen öğrenciler gölge bulmakta zorlanıyor” cümlesini ekledim. |
| Ölçüte dönme | Yeni bölüm neyi daha açık anlatıyor? | Öneriyle ihtiyacı ilişkilendirdim. Gerekçemin yeterliliğini öğretmenime soracağım. |
| Kendi çalışmam | Yorumum, değiştireceğim bölüm, yeni denemem ve kontrol sorum | ……………………………………………………………… |
Önce öğrenciyle tabloyu kurgu üzerinden tamamlayın. Ardından kendi çalışmasında bir satır seçmesini isteyin. Öğrenci yalnız öğretmenin cümlesini tekrar ediyorsa “Kendi çalışmanda nerede kullanacaksın?” sorusuna dönün. Yazmak zor geliyorsa yanıtı sözlü anlatabilir veya değiştireceği bölümü işaretleyebilir.
Yeni denemeyi kontrol etmek
Öğrenciye düzeltme yapabileceği zaman ve malzeme verin. Yalnız yorumu açıklamakla yetinmeyin. EEF’nin öneriler özetinde öğrencinin geri bildirimi nasıl alacağının ve kullanacağının planlanması özellikle vurgulanır.
Kontrolde ilk ve yeni denemeyi aynı ölçütle yan yana inceleyin. “Daha güzel olmuş” yerine değişen kısmı gösterin: “İlk metinde yalnız öneri vardı; yeni metinde neden gerektiğini açıklayan bir cümle de var.” Açıklama hâlâ belirsizse aynı yorumu daha yüksek sesle tekrarlamak yerine farklı bir örnek gösterin. Öğrencinin temel bilgisi eksikse düzeltme öncesinde yeniden öğretim gerekebilir.
Öğrenci yoruma katılmadığında
Öğrencinin itirazını hemen isteksizlik olarak yorumlamayın. “Bu yorumun hangi kısmı sana uymuyor?” diye sorun. Bir yanlış anlama, okunamayan yazı veya anlaşılmayan ölçüt olabilir. “Bu bölümdeki gerekçeyi neden yeterli bulmadığınızı bir örnekle açıklayabilir misiniz?” gibi bir soru hazırlayıp ders öğretmeniyle konuşmasını sağlayabilirsiniz. Öğrencinin yerine öğretmen hakkında hüküm vermeyin.
Bu rehberin odağı öğretmenin verdiği yorumu kullanmaktır. Öğrencilerin birbirlerine öneri vermesini çalışmak için akran geri bildirimi etkinliğine; sınav öncesi hangi başlıkta desteğe ihtiyaç olduğunu belirlemek için yazılı hazırlık çizelgesine geçebilirsiniz. Sonraki görüşmede öğrencinin aynı ölçütü yeni bir görevde kullanıp kullanamadığına bakın.
Kaynaklar
- EEF (2021), Teacher Feedback to Improve Pupil Learning.
- EEF (2021), Teacher Feedback to Improve Pupil Learning: Summary of Recommendations, özellikle 1–3. öneriler.
