Sınıfta sakinleşme alanı, öğrenci zorlandığında kısa bir ara verip ihtiyaç duyduğu desteği seçebileceği ve ardından çalışmaya dönebileceği bir yer olarak düzenlenebilir. Yer seçimi kadar, öğrencinin buraya nasıl geçeceğini, öğretmenden nasıl yardım isteyeceğini ve derse nereden devam edeceğini bilmesi önemlidir. Bu düzeni sınıf sakin bir zamandayken birlikte konuşun.
1–4. sınıflar için aşağıdaki planı okulun fiziksel koşulları ve öğrencinin destek ihtiyaçlarıyla uyarlayabilirsiniz. NSW School-Link öğretmen rehberi, erişilebilir ve öğretmenin gözleyebildiği bir alanın öğrenciyle birlikte hazırlanmasını önerir. Kurulum ve kullanım için okulun rehberlik ve öğrenme desteği çalışanlarıyla görüşmek de rehberin önerileri arasındadır.
Az eşya, açık görüş ve ulaşılabilir yardım
Sınıf içinde geçiş yolunu kapatmayan, öğretmenin görebildiği bir yer seçin. Bir sandalye, birkaç resimli kitap, kâğıt ve kalemle başlanabilir. Öğrenciyle hangi nesnenin ona uygun geldiğini konuşun. Her çocuk aynı nesneyi rahatlatıcı bulmayabilir. Yoğun süsleme veya çok sayıda malzeme yerine kullanılacak birkaç seçeneği tanıtın.
Alanı kapalı bir bölmeye çevirmeyin, öğrenciyi burada yalnız bırakmayın ve çıkışını engellemeyin. Kullanımını bir davranışın cezasına bağlamayın. UNHCR’nin ilkokul düzeyi rehberi de öğrencinin bu alanı kullanma tercihini ve sınıfa dahil kalmasını vurgular. Alanın nerede olacağına karar verirken fiziksel erişimi, öğrencinin duyusal tercihlerini ve öğretmenin diğer öğrencileri gözetme sorumluluğunu birlikte değerlendirin.
Sakin bir zamanda kullanım provası
İlk tanıtım için yaklaşık 15 dakika ayırın. Beş dakikada alanı ve yardım işaretini gösterin. Sonraki beş dakikada kurgu bir durumda öğretmen modeli yapın. Son beş dakikada öğrenciler karttaki seçenekleri sözlü olarak veya işaret ederek denesin. Kişisel olarak ne zaman zorlandıklarını sınıf önünde anlatmaları gerekmez.
Örnek durum, “Yapboz parçasını bulamayan bir öğrenci çalışmayı bırakmak istiyor” olsun. Öğretmen “Biraz ara vermek istiyorum. Kitaba bakmayı seçiyorum. Öğretmenimle konuşmaya ihtiyaç duyarsam yardım kartını göstereceğim” diyerek süreci modelleyebilir. Ardından “Çalışmaya dönerken önce kenar parçalarından ikisini bulacağım” cümlesiyle dönüşü göstersin.
Öğrenciyle kullanım ve dönüş kartı
| Adım | Örnek | Öğrenciyle belirlenecek seçenek |
|---|---|---|
| Ara ihtiyacını bildir | Önceden konuştuğumuz kartı gösteririm. | Sözcük, işaret veya kart … |
| Bir seçenek dene | Resimli kitaba bakarım veya kâğıda çizim yaparım. | Benim için uygun seçenek … |
| Yardım iste | Öğretmenime kartı gösteririm. Öğretmen kısa bir konuşma için yanıma gelir. | Yardım işaretim … |
| Çalışmaya dön | Yapbozda önce iki kenar parçasını ararım. | Döneceğim iş ve başlayacağım adım … |
Ara sürerken öğretmen öğrenciye kısa aralıklarla erişilebilir olduğunu belli eder. Öğretmenin ne zaman ve nasıl yanına geleceğini önceden konuşun. “Yanına gelip devam etmek için hazır olup olmadığını soracağım. Hazır değilsen neye ihtiyacın olduğunu birlikte seçeceğiz” denebilir. Sınıfın düzenine ve varsa bireysel destek planına göre süreyi ve yetişkin desteğini belirleyin. Sırf süre doldu diye öğrenciyi zorla kaldırmak yerine bir sonraki destek adımını uygulayın.
Alan işe yaramadığında yetişkinin adımı
Öğrenci alana gitmek istemiyorsa bulunduğu yerde daha az uyaranla kısa ara verme veya öğretmenle konuşma seçeneğini değerlendirin. Bir öğrencinin alana sık ihtiyaç duyması, görevin anlaşılmaması, ortamın yoğunluğu ya da başka bir güçlüğü araştırmak için gözlem bilgisi olabilir. Öğrenciyi etiketlemek yerine ne zaman ve hangi koşulda yardım istediğini kaydedin.
Kendisine veya başkasına zarar verme riski oluştuğunda okulun güvenlik ve destek süreci yürütülür. Bu durumda yalnızca kartı hatırlatmak yeterli olmaz. Sık, yoğun veya uzun süren zorlanmalarda aile ve ilgili okul çalışanlarıyla bireysel ihtiyaçları görüşün. Gerektiğinde uygun sağlık desteğine yönlendirme okulun yetkili süreciyle ele alınır.
Bir haftalık denemede neye bakılır?
Öğretmen her gün tek bir kısa not alabilir. “Ara istemeden önce hangi iş vardı?”, “Hangi seçenek kullanıldı?”, “Dönüşte hangi yetişkin desteği gerekti?” ve “Çalışmanın hangi adımından devam edildi?” soruları yeterli bir başlangıçtır. Kişisel ayrıntıları sınıf panosuna asmayın. Notları okulun mahrem kayıt düzeninde tutun.
Hafta sonunda öğrenciyle seçtiği nesnenin, yardım işaretinin ve dönüş adımının anlaşılır olup olmadığını konuşun. “Kitaba bakmak istemedim ama çizim yapmak işe yaradı” derse kartı buna göre düzenleyin. Öğrencinin çalışmaya dönmesini kolaylaştıran seçeneği planda tutun. Bütün sınıfın teneffüsten sonraki başlangıcında zorlanma varsa, bireysel alan planına ek olarak derse geçiş rutinini değerlendirebilirsiniz.
Kaynaklar
- NSW Health, Illawarra Shoalhaven Local Health District. School-Link, Calm down spaces. Öğretmen rehberi.
- UNHCR. Teaching About Refugees, Guidance on Stress and Trauma. Primary school level, “Creating peace in my classroom”, s.15.
